เนื้องอกเยื่อหุ้มสมอง

Share

                             เนื้องอกเยื่อหุ้มสมองหรือ Meningioma เป็นเนื้องอกที่เกิดในกะโหลกศีรษะทุกที่ที่มี arachnoid cell หรือเซลล์เยื่อหุ้มสมอง เป็นเนื้องอกที่มักจะโตช้าๆ มีขอบเขตชัดเจน บางรายอาจมีลักษณะเป็นเนื้อร้ายได้, เนื้องอกเยื่อหุ้มสมองพบประมาณ 14.3-19% ของเนื้องอกสมอง อายุที่พบมากประมาณ 45 ปี พบเพศหญิงต่อเพศชาย 1.8:1, ในเด็กและวัยรุ่นพบได้ประมาณ 1.5% และ 19-24% ของเนื้องอกเยื่อหุ้มสมองในวัยรุ่นเกิดในผู้ป่วยที่อยู่ในกลุ่ม neurofibromatosis type I (von Reckinghausen's)

                                        ตำแหน่งของเนื้องอกที่พบเช่น
  Convexity meningioma: ตามผิวสมอง
  Parasagittal meningioma และ Falx meningioma : ตรงกลางสมองตำแหน่งเส้นเลือดดำใหญ่
       -Anterior (ethmoid plate ถึง coronal suture) ส่วนมากมาด้วยอาการปวดศีรษะ, พฤติกรรมเปลี่ยน
      - Middle (Coronal suture ถึง lambdoidal suture) มาด้วยอาการชักและอาจมีขาอ่อนแรงข้างเดียว
      - Posterior ( Lambdoid suture torcular Herophili) มาด้วยอาการชัก, สายตาผิดปกติ, พฤติกรรมเปลี่ยน
  Sphenoid wing meningioma เนื้องอกตรงกระดูกสฟีนอยด์ซึ่งแบ่งออกเป็น
       - Lateral sphenoid wing มาด้วยพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง
       - Middle sphenoid wing
      -  Medial sphenoid wing  กดประสาทตาทำให้การมองเห็นลดลง การกลอกตาอาจผิดปกติ
  Olfactory groove meningioma เนื้องอกตรงด้านหน้าส่วนการดมกลิ่น มักมีขนาดใหญ่เมื่อตรวจพบว่ามีอาการ ซึ่งอาการที่พบเช่น 
      - Foster-Kennedy syndrome ไม่ได้กลิ่น ประสาทตาข้างเดียวกันฝ่อ และประสาทตาด้านตรงข้ามบวม
      - Mental status change พฤติกรรมเปลี่ยนแปลงบางรายอาจรักษาทางจิตเวชมาเป็นระยะเวลานาน
      - Incontinence กลั้นปัสสาวะไม่ได้
      - Visual impairment การมองเห็นลดลง
      - Seizure ชัก
          นอกจากนี้ยังพบได้ที่ตำแหน่งอื่นๆ เช่น C-P angle, foramen magnum, Tuberculum sellae, Intraventricular, Orbital  
   การวินิจฉัย
           MRI   ทำให้เห็นเนื้องอกได้ชัดเจนแม้เนื้องอกขนาดเล็กและสามารถดูลักษณะเนื้องอกในหลายระนาบ ทำให้ช่วยในการวางแผนผ่าตัด ทำให้มองเห็นว่าเนื้องอกไปเข้าเส้นเลือดในสมองหรือไม่ เรามักจะเห็นเนื้องอกชัดเจนเมื่อฉีดสีและมีลักษณะที่เรียกว่า dural tailซึ่งช่วยในการบอกว่าเป็นเนื้องอกประเภทนี้

                                                 meningioma
         CT scan เห็นเนื้องอกได้และเมื่อฉีดสีก็เห็นเนื้องอกชัดเจนเช่นกัน แต่รายละเอียดสู้การตรวจด้วยแม่เหล็กไฟฟ้าไม่ได้ แต่มีประโยชน์ในการดูลักษณะของกระโหลกศีรษะเมื่อถูกเนื้องอกเข้าไป ทำให้เห็นกระโหลกหนาขึ้น
        Angiography ช่วยบอกว่าเส้นเลือดอะไรมาเลี้ยงเนื้องอกแต่ปัจจุบันไม่นิยมทำเพราะมีการตรวจด้วยวิธีที่ไม่เจ็บตัวดีขึ้น การดูเส้นเลือดดำว่าตันหรือไม่ก็สามารถใช้การตรวจแม่เหล็กไฟฟ้ามาทดแทนได้ ศัลยแพทย์บางรายอาจทำ embolization ก่อนผ่าตัดเพื่อลดการเสียเลือด ลักษณะของเนื้องอกจะเห็นเป็น tumor brush

    การรักษา
             การผ่าตัดเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการรักษาเนื้องอกที่มีอาการ ในเนื้องอกที่ไม่มีอาการอาจเฝ้าติดตามดูเป็ระยะ การผ่าตัดขึ้นกับตำแหน่งของเนื้องอก ในเนื้องอกบริเวณฐานกะโหลก โอกาสที่จะเอาออกหมดอาจลำบากกว่า ทำให้มีโอกาสเกิดซ้ำได้อีก เราแบ่งการผ่าตัดเนื้องอกตามขอบเขตที่เอาออกเป็น 5 เกรด (Simpson grading) กล่าวคือ
      Grade I   เอาเนื้องอกและเยื่อหุ้มสมองที่ติดออกหมดรวมทั้งกระดูกที่ผิดปกติ (รวมถึงเส้นเลือดดำใหญ่ ถ้ามี)
      Grade II  เอาเนื้องอกออกหมดและจี้เยื่อหุ้มสมองด้วยความร้อนหรือเลเซอร์
      Grade III  เอาเนื้องอกออกหมดแต่ไม่ได้จี้หรือตัดเยื่อหุ้มสมองและกระดูกที่ผิดปกติ
      Grade IV  เอาเนื้องอกออกบางส่วน
      Grade V  เอาเนื้องอกออกให้หรือเพียงส่งชิ้นเนื้อตรวจ
      เนื้องอกมีโอกาสขึ้นใหม่หลังเอาเนื้องอกออกหมดประมาณ 11-15% และ 29% ถ้าเอาออกไม่หมด ใน 5 ปี โอกาสทีเนื้องอกจะเกิดใหม่มีประมาณ 37-85% หลังตัดออกบางส่วน เนื้องอกที่พยาธิสภาพเป็นเนื้อร้าย (malignant meningioma) จะขึ้นสูงกว่า
             ในเนื้องอกที่เกิดซ้ำบ่อยๆ อาจพิจารณาฉายแสงเพื่อยืดระยะเวลาการเกิดซ้ำ ในบางครั้งเราอาจพิจารณาฉายรังสีแกมม่าหลังจากผ่าตัดแล้วมีเนื้องอกเหลือ ก็ช่วยในการคุมการโตของเนื้องอกได้